CIA giải mật: Nguyễn Văn Thiệu nuốt phải ‘viên thuốc’ đắng (III)

Nguyễn Xuân Phong bắt đầu phát huy vai trò của mình dựa trên mối quan hệ gần gũi với Kỳ. Bản báo cáo ngày 20/7 của ông ta về Thiệu, cho rằng Thiệu đã “nuốt phải một viên thuốc đắng” khi chấp nhận giữ vai trò tổng thống một cách hạn chế, uy tín của Kỳ ngày càng tăng cao. Miller cho rằng Phong nghĩ ông ta có thể điều khiển một chiến dịch khéo léo. Nhưng CIA thì sợ rằng một cuộc bầu cử trung thực hoàn toàn là một cuộc bầu cử thất bại.

Chính phủ Mỹ muốn đảm bảo rằng người Việt Nam sẽ để cho phái đoàn Mỹ tại đây một tiếng nói trong việc định hình phong cách và đường lối tranh cử của Thiệu và Kỳ. CIA trả lời rằng Miller đã vạch ra những chủ đề lớn cho cương lĩnh tranh cử, sau đó Phong sẽ có nhiệm vụ chuyển tài liệu này cho chính phủ hoàn thiện nốt và sẽ được sử dụng để chuẩn bị cho chủ đề của chiến dịch.

Ngày 26/7, Miller trao cho Phong một bản danh sách cương lĩnh do Bunker soạn thảo. Ngay hôm sau, Kỳ cho biết ông ta đồng ý với cương lĩnh này, trong đó chủ yếu giải quyết các vấn đề như tham nhũng, tăng cường chú ý tới dân cư nông thôn. Rõ ràng là Kỳ đã không hỏi ý kiến Thiệu về bản cương lĩnh này. Kỳ luôn cười nhạo rằng sự tham gia của Thiệu vào chiến dịch tranh cử là “hoàn toàn ngu ngốc”.

Trong khi đó, chiến dịch của Thiệu và Kỳ đang trở nên yếu kém do thiếu tiền. Kỳ đã dọa rằng thiếu nguồn tài chính của Mỹ, ông ta sẽ buộc phải dựa vào tướng Loan để có tiền. Nhưng CIA lại cho rằng một khi thiếu tiền, chiến dịch của Thiệu và Kỳ sẽ có vẻ “trung thực” hơn. Một vài ngày sau, Phong cho biết Kỳ đã tung ra một khoản tiền vài chục nghìn đô la cho các chiến dịch ở đồng bằng sông Cửu Long. Kỳ không để lộ nguồn gốc của số tiền này nhưng Phong có thể phỏng đoán số tiền đó là của tướng Loan.

Vì đã từ chối hỗ trợ tài chính cho phe quân đội, phái đoàn Mỹ ở Sài Gòn đã không thể làm gì nhiều khi họ nghe về những sai phạm trong chiến dịch của Thiệu và Kỳ. Sau sự kiện một máy bay chở đối thủ của Thiệu và Kỳ tới điểm tranh cử bị đi sai hướng, Miller đã nói với Phong rằng: “Kỳ cần phải giúp chúng ta, CIA muốn Kỳ xây dựng một ấn tượng tốt về ông ta bằng những hành xử phải lẽ”. Phong thì lại cho rằng Kỳ ý thức rất rõ trong việc phải đối xử tử tế với đối thủ. Kỳ cũng đánh giá cao những lời khuyên của CIA về phong cách cương lĩnh của ông. CIA đã gây được tín nhiệm với Kỳ khi dạy ông ta cách tránh bị kích động bởi những lời mắng chửi của đối thủ trong các sự kiện tranh cử trước đám đông.

Trong một nỗ lực khác nhằm cải thiện hình ảnh trước công chúng, Bunker đã đề nghị Kỳ từ chức thủ tướng trong 2 tuần cuối trước thời điểm bỏ phiếu vào ngày 3/9. Nó sẽ giúp xóa bỏ đi những lời buộc tội rằng Kỳ đang sử dụng bộ máy chính phủ để gian lận trong bầu cử. Tất nhiên, Kỳ đã từ chối đề nghị này.

3 ngày trước khi bầu cử, chiến dịch của phe đối lập trở nên rất mờ nhạt. Thiệu và Kỳ đã giành chiến thắng với 35% số phiếu bầu, ít hơn mức mong đợi. CIA cho rằng kết quả này có thể là do một số người đã lấy tiền của chiến dịch nhưng sau đó lại không đi bỏ phiếu. CIA cũng tỏ ra hài lòng với vai trò của Phong, khi ông ta đã đưa những ý tưởng của CIA vào chiến dịch, khuyến khích phe quân đội chơi đẹp hơn và quảng bá những thông tin xuất sắc về Thiệu và Kỳ.

Bất đồng và hợp tác

Thiệu rõ ràng là không thoải mái khi phải đóng vai trò là người thứ hai trong dàn nhạc biểu diễn một chiến dịch tranh cử rầm rộ và thành công. Thiệu và Kỳ dự định sẽ cùng xuất hiện trong một chương trình truyền hình Mỹ có tên Meet the Press sau cuộc bầu cử. Nhưng một trợ lý cấp thấp của Thiệu đã gọi cho Kỳ và nói rằng tổng thống sẽ xuất hiện trong chương trình đó một mình. Một tờ báo của Sài Gòn đã hé lộ ẩn ý của việc này khi trích lời một trợ lý của Thiệu nói rằng Kỳ sẽ làm những việc mà Thiệu yêu cầu ông ta làm. Sứ quán Mỹ tại đây lo ngại rằng điều này sẽ khiến Kỳ từ chức còn CIA lại chỉ ngại rằng Kỳ sẽ ở lại nhưng hành xử theo cách gây chia rẽ và phá hoại.

Miller đã cố gắng liên lạc với Kỳ với cố gắng khuyên ông ta kiềm chế, nhưng những quan chức khác của CIA lại tìm cách thiết lập mối liên hệ trực tiếp và thường xuyên với Thiệu để thúc đẩy việc thông qua kết quả bầu cử này. Miller cho rằng việc CIA vội vã loại bỏ Kỳ là thiển cận và nguy hiểm vì ai biết điều gì sẽ xảy ra nếu một ngày nào đó Kỳ có thể trở lại vị trí cao nhất ở chính quyền Sài Gòn. Nhưng chỉ 10 ngày sau cuộc bầu cử, Kỳ đã được tổng thống bổ nhiệm.

Thiệu cũng chấp thuận đề nghị của Bunker nhằm thiết lập một “đường dây liên hệ đặc biệt” không chính thức giữa họ. Đường dây này chính là Miller.

Khi chiến thắng của Thiệu và Kỳ chưa được chính thức phê chuẩn, các quan chức Mỹ lại hướng sự chú ý của họ vào cuộc bầu cử hạ viện vào tháng 12. Đại sứ Bunker đã yêu cầu Bộ Ngoại giao cho phép họ tuyển những ứng cử viên quốc hội với chi phí ở mức 1.500 USD mỗi người, quyền ngoại trưởng Mỹ khi đó đã thông qua, cho phép Bunker chi tối đa 3.000 USD mỗi người.

Một tuần trước khi kết quả bỏ phiếu được thông qua vào 2/10, CIA đã huy động toàn bộ mối quan hệ chính trị của họ, với 50 cuộc tiếp cận khác nhau nhằm ngăn cản khả năng bác bỏ kết quả của cuộc bầu cử này. Một đối thủ của Thiệu và Kỳ đã thừa nhận một cách ngây thơ và thô thiển rằng ông ta và các đồng minh của mình đã chỉ quan tâm tới “khả năng thu được những lợi ích nhất định qua các biện pháp tống tiền chính trị” mà ít để ý tới việc điều chỉnh những gian lận trong bầu cử.

Cho dù các chiến thuật gây áp lực của CIA có tác động như thế nào, các thành viên của Hội đồng lập pháp lâm thời cũng tin chắc vào sự can thiệp của Mỹ đối với việc thông qua kết quả bầu cử. Kết quả đã được thông qua, Thiệu và Kỳ chính thức nhậm chức vào ngày 31/10/1967.

 Và cuộc đối đầu giữa Thiệu và Kỳ sẽ còn tiếp diễn cho đến ngày tàn của chính quyền này.