Share

Đền thờ và lăng Ngô Quyền

- Chuyên mục

Có thể bạn quan tâm

Dòng sông Bạch Đằng (nay thuộc huyện Yên Hưng, tỉnh Quảng Ninh, giáp ranh với Hải Phòng) là nơi đã diễn ra ba lần chiến thắng quân xâm lược phương Bắc. Trong đó, sớm nhất là năm 938 Ngô Quyền đánh tan quân Nam Hán, chấm dứt hơn một nghìn năm Bắc thuộc, mở ra kỷ nguyên độc lập lâu dài của dân tộc.

 

Ngô Quyền sinh năm 898, người làng Cam Lâm, xã Đường Lâm, thị xã Sơn Tây, là con của ông Ngô Mân, Châu mục Châu Phong. Thời trẻ, theo sử cũ, Ngô Quyền có “vẻ người khôi ngô, mắt sáng như chớp, đi thong thả như cọp, có trí dũng, sức có thể cầm vạc dơ lên”. Tiết độ sứ Dương Đình Nghệ chọn ông làm nha tướng, yêu mến và gả con gái cho, sau đó ông được cai quản châu Ái (Thanh Hóa ngày nay). Năm 937, Dương Đình Nghệ bị một bộ tướng là Kiều Công Tiễn giết chết để giành quyền. Nghe tin này, Ngô Quyền từ châu Ái đem quân ra trừng trị tên phản chủ. Hoảng sợ, Kiều Công Tiễn cho người sang Trung Hoa cầu cứu nhà Nam Hán. Nhân cớ đó, vua Nam Hán một lần nữa tổ chức cuộc xâm lược nước ta, giao cho con trai là Lưu Hoàng Thao chỉ huy một hạm thuyền lớn đi trước, còn bản thân dẫn quân bộ đến biên giới chờ phối hợp. Được tin đó, Ngô Quyền tiêu diệt ngay bọn Kiều Công Tiễn, rồi hội quân, chuẩn bị kháng chiến. Nhiều hào kiệt các nơi hưởng ứng, đưa quân về, cùng Ngô Quyền sẵn sàng chiến đấu. Tại cuộc họp với các tướng sỹ, Ngô Quyền đã đề xuất việc đem cọc lớn vót nhọn đầu và bọc sắt đóng ngầm dưới nước ở cửa biển. Các tướng đều đồng thanh ủng hộ. Tháng 11 năm 938, đoàn thuyền chiến nặng nề của quân Nam Hán tiến vào cửa sông Bạch Đằng. Ngô Quyền cho thuyền nhẹ ra khiêu chiến, rồi vờ thua, bỏ chạy. Giặc đuổi theo, thuyền vượt qua trận địa cọc ngầm. Chờ khi nước triều xuống, Ngô Quyền ban lệnh phản công như kế hoạch định trước. Hàng ngàn thuyền nhỏ của ta lao vào hạm thuyền của giặc, quân sỹ chiến đấu quyết liệt. Giặc chống không nổi, vội quay thuyền chạy ra biển, bất ngờ lao vào những cọc mũi nhọn đang nhô dần lên, thuyền bất ngờ bị vỡ tan tành. Quân ta lại xông lên đánh tiếp, Thái tử Hoàng Thao chết tại trận. Được tin đó, vua Nam Hán là Lưu Cung than khóc và hạ lệnh cho rút quân về nước.

 

Nhà sử học Lê Văn Hưu đã dành cho Ngô Quyền những lời ca ngợi xứng đáng: “Tiền Ngô Vương có thể lấy quân mới họp của đất Việt ta mà phá được trăm vạn quân của Lưu Hoàng Thao, mở nước xưng vương, làm cho phương bắc không dám sang nữa. Có thể nói một cơn giận mà yên được dân, mưu giỏi mà đánh cũng giỏi vậy”. Còn sử gia Ngô Thì Sỹ thì có lời bình: “Trận thắng lợi trên sông Bạch Đằng là cơ sở sau này cho việc phục lại quốc thống. Nhưng chiến công của các đời Đinh, Lê, Lý, Trần vẫn còn nhờ vào cái uy danh lẫm liệt ấy để lại. Trận Bạch Đằng này là vũ công cao cả, vang dội đến nghìn thu…”.

 

Mùa xuân năm 939, Ngô Quyền xưng vương, đóng kinh đô ở Cổ Loa (nay thuộc huyện Đông Anh, Hà Nội), “đặt trăm quan, chế định triều nghi phẩn phục”, mở đầu kỷ nguyên độc lập và phát triển đất nước trên nhiều phương diện. Chỉ tiếc là ông ở ngôi không lâu, chỉ 5 năm, đến năm 944 đã băng hà.

 

Nhân dân đã lập đền thờ và lăng Ngô Quyền ở quê hương ông, thôn Cam Lâm, xã Đường Lâm. Nơi thờ tự được xây dựng bằng gạch, lợp ngói mũi hài, quay về hướng đông, có tường bao quanh. Qua tam quan, hai bên có tả mạc, hưu mạc, mỗi dãy nhà gồm năm gian nhỏ. Đại bái có hoành phi bốn chữ hán “Tiền Vương bất vọng”. Ngày nay đại bái được dùng làm phòng trưng bày về thân thế, sự nghiệp của Ngô Quyền và nhà triển lãm chiến thắng Bạch Đằng. Hậu cung kiến trúc theo kiểu chữ “đinh”, có tượng Ngô Quyền, đã được tu tạo vào năm 1877. Nhà bia có mái che, cao 1,50 mét, bia đá được khắc thời Tự Đức, có ghi bốn chữ Hán “Tiền Ngô Vương lăng”. Trước năm 1945, đền thờ Ngô Quyền có hai mẫu ruộng do ba xóm (Đông, Tây, Nam) của làng Cam Lâm thay nhau cấy lúa để sửa soạn tế lễ. Lễ vật gồm một con lợn nặng 50 kg, 30 đấu gạo nếp để thổi xôi, trầu cau, hương hoa… Trong hai ngày tế lớn (14 và 15 tháng 8 âm lịch), làng cử một thủ từ và tám tuần phiên để canh gác nhà thờ. Hiện nay, làng Cam Lâm chỉ còn hai sào ruộng để phụng sự hương đăng, cúng tế.

 

Ở Hải Phòng, phố Nguyễn Công Trứ có đình Hàng Kênh (còn gọi là đình Nhân Thọ) cũng thờ anh hùng dân tộc Ngô Quyền. Tương truyền trước khi đánh quân Nam Hán, Ngô Quyền đã đóng quân, chiêu bình tập mã ở An Dương (nay thuộc Hải Phòng). Dân nhiều làng ở đây đã làm quân cận vệ và chuẩn bị những cọc gỗ đóng xuống lòng sông Bạch Đằng để chống quân xâm lược. Hằng năm vào trung tuần tháng hai âm lịch, đình mở hội, cúng tế, để tưởng nhớ Ngô Quyền, có hát ả đào, hát chèo, múa hạc gỗ và nhiều trò dân gian khác.

Triệu Chinh Hiểu

Theo www.ktdt.com.vn


Video có thể bạn quan tâm


Đời sống pháp luật
Link Sopcast video bong da , video ban thang