Xu hướng già hóa dân số

- Chuyên mục

Có thể bạn quan tâm
Dành cho quảng cáo

Dân số thế giới dự kiến đến năm 2050 sẽ tăng thêm khoảng 2,5 ty, lên tới 9,2 tỷ người và đặc trưng cơ bản nhất của tình hình dân số hiện nay là xu hướng già hoá dân số đang diễn ra nhanh trên thế giới.

Báo cáo mới nhất của Liên hợp quốc về dân số nêu ra rằng, hiện đang diễn ra sự chuyển hoá nhanh chóng của dân số thế giới từ các mức tỉ lệ tử vong và tỉ lệ sinh cao trong nhiều năm trước đây sang các mức tỉ lệ tử vong và tỉ lệ sinh thấp dần hiện nay và những năm sau này. Theo báo cáo, dân số thế giới có thể tăng thêm tới 2,5 tỷ người trong vòng 43 năm tới, từ mức 6,7 tỷ người hiện nay lên 9,2 tỷ người vào năm 2050. Mức tăng này là tương đương với tổng dân số thế giới năm 1950. Phần lớn số dân tăng lên này là ở các nước kém phát triển hơn. Dân số của các nước này dự kiến tăng từ 5,4 tỷ người năm 2007 lên tới 7,9 tỷ người vào năm 2050. Trong khi đó dân số của các nước đã phát triển dự kiến không đổi, tức là vẫn duy trì ở khoảng 1,2 tỷ người hiện nay. Nếu không tính tới người nhập cư thì dân số của các nước này thậm chí còn giảm xuống. Mỗi năm có khoảng 2,3 triệu người di cư từ các nước đang phát triển sang các nước đã phát triển.

 

Do tỷ lệ sinh giảm xuống trong khi tuổi thọ kéo dài ra, nên dân số của các nước nói chung đều bị già đi. Khoảng một nửa dân số tăng lên trong giai đoạn từ 2005 đến 2050 là ở độ tuổi từ 60 trở lên, trong khi số trẻ em ở độ tuổi dưới 15 lại giảm đi chút ít. Ở các nước đã phát triển, số người từ 60 tuổi trở lên dự kiến sẽ tăng gấp đôi, từ 245 triệu năm 2005 lên 406 triệu năm 2050, trong khi số người dưới 60 tuổi dự kiến sẽ giảm từ 971 triệu năm 2005 xuống còn 839 triệu vào năm 2050. Tuổi trung bình của dân số thế giới vào năm 2050 là 38,6, trong đó ở 12 nước châu Âu mức tuổi trung bình này là trên 40 và ở Nhật Bản là 43. Ở châu Á, Mỹ Latinh và khu vực Caribê, mức tăng của độ tuổi trung bình tuy có chậm hơn, nhưng xu hướng già hoá dân số cũng đang tăng lên nhanh chóng. Cách đây một thập kỷ, số người già trên 60 tuổi ở châu Âu đã nhiều hơn số trẻ em dưới 15 tuổi và đến năm 2050, cứ 1 trẻ em có tới 2 người già. Với sự tiến triển của xu hướng già hoá dân số thế giới hiện nay, đây sẽ là lần đầu tiên trong lịch sử loài người, số lượng dân số già trên 60 tuổi trên thế giới vào năm 2045 có thể sẽ cao hơn số lượng trẻ em thế giới vào thời điểm đó.

Về tình hình lực lượng lao động thế giới, báo cáo cho biết, tỉ lệ người ở độ tuổi lao động từ 15 đến 59 tuổi cũng đang giảm dần ở khắp các khu vực, trừ châu Phi. Vào năm 2050, tỉ lệ giữa người lao động và người sống phụ thuộc ở châu Âu sẽ là 14/10, ở Bắc Mỹ là 16/10. Dân số ở các nước phát triển đang thực sự giảm đi rõ rệt, nếu không còn luồng di cư trung bình hàng năm 2,3 triệu người từ các khu vực nghèo hơn của thế giới. Chẳng hạn, dân số Bungary và Guyana, mỗi nước sẽ giảm 35% vào năm 2050. Dân số Liên bang Nga sẽ giảm gần 35 triệu và Nhật Bản sẽ giảm hơn 25 triệu vào năm đó.

Báo cáo trên cho rằng, mặc dù xu hướng già hoá dân số ngày càng tăng lên nhưng dân số thế giới dự kiến vẫn tăng thêm 2,5 tỷ vào năm 2050 và xu hướng tăng này chủ yếu diễn ra ở các nước đang phát triển, trong đó số dân Ấn Độ, vào thời điểm đó sẽ nhiều hơn số dân Trung Quốc. Đến năm 2050, các nước đông dân nhất sẽ là Ân Độ ( với 1,658 tỷ người ). Tiếp theo là Trung Quốc (1,409 tỷ); Mỹ (402 triệu); Indonesia (297 triệu) và Pakistan (292 triệu). Tỷ lệ sinh con trên toàn cầu sẽ giảm từ 2,55 con hiện nay xuống 2 con năm 2050, nhưng xu hướng gia tăng dân số là không thể tránh khỏi.

Giám đốc điều hành của Quỹ Dân số thế giới của LHQ (UNFPA) Thoraya Ahmed Obaid nói đây là tiếng chuông báo động về nhu cầu khẩn cấp phải tạo điều kiện cho các cặp vợ chồng được tự do quyết định quy mô gia đình của họ. Thông cáo báo chí của UNFPA cho biết, hiện có khoảng 200 triệu bà mẹ ở các nước chậm phát triển không được tiếp cận các biện pháp tránh thai an toàn và có hiệu quả. UNFPA cũng cho rằng, ngân sách dành cho công tác kế hoạch hoá gia đình cần được tăng lên để đáp ứng nhu cầu này của phụ nữ. Theo UNFPA, vấn đề này không chỉ quyết định tương lai của thế giới mà còn ngăn chặn tình trạng mang thai ngoài ý muốn và cắt giảm tỷ lệ trẻ em chết yểu.

Trong xu hướng gia tăng dân số thế giới còn có một yếu tố rất quan trọng là sự lan rộng đại dịch HIV và SIDA. Các nhà nghiên cứu đã đi đến kết luận nếu một người bị HIV được điều trị kịp thời và đến nơi đến chốn có thể sống thêm 17,5 năm nữa, trong khi người không được điều trị chỉ sống 10 năm. Căn bệnh thế kỷ này tác động không nhỏ đến dân số thế giới và từ nay đến 2050 ước tính nó sẽ cướp đi 32 triệu mạng người tại 62 nước, trong đó 40 nước thuộc châu Phi. Tuổi thọ trung bình tại các nước kém phát triển có thể nhích lên từ 55 tuổi hiện nay lên 67 tuổi, nhưng còn tuỳ thuộc vào khả năng kiểm soát bệnh như SIDA, trong khi đó tuổi thọ ở các nước phát triển sẽ tăng từ 68 hiện nay lên 76.

 

Theo báo cáo của Liên hợp quốc, hiện tượng di cư cũng sẽ gây xáo trộn về dân số từng nước và toàn cầu. Ước tính từ nay đến giữa thế kỷ này, dòng người di cư đến các nước phát triển giàu có sẽ lên tới 103 triệu người, trong đó trung bình hàng năm Mỹ sẽ đón nhận 1,1 triệu; Canađa, 200 nghìn và Đức, 150 nghìn. Các nước có số người đi di cư lớn nhất sẽ là Trung Quốc (329 nghìn); Mexico ( 306 nghìn) và Ân Độ ( 241 nghìn).

 

Trước đây, “già hóa” dân số là mối quan tâm chính của các quốc gia phát triển và ngày nay qúa trình này cũng đang trên đà tăng nhanh tại các quốc gia phát triển. Sự biến đổi nhân khẩu học rõ ràng là có hậu quả sâu sắc đối với mọi cá nhân, gia đình, cộng đồng và các quốc gia. “Kế hoạch hành động quốc tế Madríd về già hóa dân số” và “Tuyên bố chính trị” được thông qua tại Hội nghị quốc tế lần thứ hai về già hóa dân số tổ chức vào tháng 4 năm 2002 đã đánh dấu một bước ngoặt trong việc làm thế nào để thế giới giải quyết thách thức quan trọng nhằm xây dựng một xã hội cho mọi lứa tuổi. Kế hoạch hành động Madrid đã đưa ra một chương trình nghị sự rõ nét nhằm đương đầu với các thách thức của già hóa trong thế kỷ 21. Kế hoạch tập trung vào 3 nội dung chính:Người cao tuổi và phát triển; Nâng cao sức khỏe và phúc lợi tuổi già; Đảm bảo môi trường thuận lợi và hỗ trợ.

 

Kế hoạch cho thấy, lần đầu tiên các Chính phủ đã chấp nhận một cách tiếp cận toàn diện nhằm kết nối những vấn đề về già hóa với các nôi dung khác về phát triển kinh tế, xã hội và quyền con người, đáng chú ý nhất là các vấn đề đã được nhất trí tại các hội thảo và hội nghị thượng đỉnh của Liên hợp quốc trong những năm 90 ( Thế kỷ XX).

 

Các hành động chính nhằm tiếp tục triển khai Chương trình hành động của Hội nghị quốc tế về Dân số và Phát triển cũng đồng thời nhấn mạnh đến việc cần tiếp tục xem xét những yêu cầu về kinh tế xã hội trước sự biến đổi nhân khẩu học và làm thế nào để những vấn đề này gắn kết được với các mối quan tâm và kế hoạch phát triển và nhu cầu cá nhân.

 

Uỷ ban Kinh tế - Xã hội Liên hợp quốc đã quyết định 5 năm một lần xem xét và đánh giá tiến trình thực hiện Kế hoạch Madrid. Về vấn đề này, Đại Hội đồng cũng nhấn mạnh nhu cầu về các dữ liệu dân số chia theo tuổi và giới tính.

 

Thế giới đã có những tiến bộ ấn tượng về tuổi thọ. Tuổi thọ đã tăng thêm khoảng 20 năm kể từ năm 1950 và hiện tại đã ở mức 66 tuổi. Tuy nhiên, vẫn có sự khác biệt lớn về tuổi thọ giữa các quốc gia. Tại các quốc gia kém phát triển nhất, trong 50 năm qua tuổi thọ của nam giới 60 tuổi đã tăng thêm 15 năm và 17 năm đối với nữ; trong khi đó tại các khu vực phát triển hơn, tuổi thọ tăng thêm 19 năm đối với nam và 23 năm đối với nữ.

 

Đa số người cao tuổi là phụ nữ, vì tuổi thọ của nữ giới lớn hơn tuổi thọ của nam giới; trong số những người cao tuổi có 82 nam giới/100 nữ giới. Tuổi nghỉ hưu chính thức tại các quốc gia đang phát triển thường thấp hơn so với các quốc gia phát triển, phần lớn từ 55 đến 60 cho cả nam và nữ. Sự khác biệt giữa các quốc gia phát triển và đang phát triển phản ánh sự khác biệt về tuổi thọ; ở các quốc gia đang phát triển tuổi thọ thấp hơn.

 

Xu hướng ở các quốc gia có thu nhập bình quân đầu người cao là tỷ lệ tham gia vào lực lượng lao động của dân số cao tuổi thấp hơn. Tại các khu vực phát triển, 22% nam giới từ 60 tuổi trở lên vẫn hoạt động kinh tế so với 50% tại các khu vực kém phát triển. Tại các khu vực phát triển, 11% phụ nữ cao tuổi hoạt động kinh tế so với 19% tại các khu vực kém phát triển. Người cao tuổi tại các khu vực kém phát triển tham gia nhiều hơn vào lực lượng lao động chủ yếu là do các kế hoạch an sinh xã hội có mức độ giới hạn và bảo đảm mức thu nhập tương đối thấp.

 

Chủ đề của Ngày dân số Thế giới (11/7) năm nay là “Đối phó với khủng hoảng kinh tế: Đầu tư cho sức khỏe phụ nữ là sự lựa chọn sáng suốt”. Theo Tổng Thư ký Liên Hợp Quốc Ban Kimoon: “Khủng hoảng kinh tế toàn cầu bắt buộc tất cả chúng ta phải cắt giảm bất cứ chi phí nào nếu có thể được. Nhưng những công việc chúng ta đang dành cho phụ nữ trên thế giới vẫn cần phải được tiếp tục mà không hề giảm bớt. Khi bạn nâng cao vị thế cho một người phụ nữ, bạn sẽ nâng cao vị thế cho một gia đình. Khi bạn nâng cao vị thế cho một người phụ nữ, bạn sẽ thay đổi cả thế giới.”

 

Mỗi năm, cả thế giới mất 15 tỷ USD do nguyên nhân tử vong ở phụ nữ trong thời kỳ mang thai và khi sinh nở. Trong khi đó, chỉ cần chi 6 tỷ USD là đã đủ cung cấp các dịch vụ y tế cần thiết để cứu sống họ. Phần lớn các trường hợp tử vong ở bà mẹ đều có thể phòng ngừa được thông qua phổ cập tiếp cận chăm sóc sức khoẻ sinh sản. Các hệ thống y tế cần được tăng cường để cung cấp dịch vụ kế hoạch hoá gia đình, hộ sinh và cấp cứu sản khoa. Việc này không chỉ bảo đảm tính mạng cho phụ nữ mà còn cải thiện năng suất lao động của thế giới./

 

 

Phương Linh

Theo www.ktdt.com.vn



Từ khóa bài viết:

"Xu hướng già hóa dân số": , , , , , , , , , , , , , , ,

Ý kiến của bạn về tin này

    Nhập nội dung
Link Sopcast video bong da , video ban thang