Giải mã những bí ẩn về kiến trúc tòa dinh thự của Vua Mèo trên đồi con rùa

Dinh thự Vua Mèo ở Hà Giang được xây dựng hoàn toàn thủ công bằng những nguyên vật liệu địa phương. Trong đó đá có vai trò chủ đạo. Để đánh bóng được một chân cột đá ở dinh thự cần đến 900 đồng bạc Đồng Dương, tương đương với 1 tỷ đồng thời giá ngày nay.

Dinh thự Vua Mèo ở Hà Giang được xây dựng hoàn toàn thủ công bằng những nguyên vật liệu địa phương. Trong đó đá có vai trò chủ đạo. Để đánh bóng được một chân cột đá ở dinh thự cần đến 900 đồng bạc Đồng Dương, tương đương với 1 tỷ đồng thời giá ngày nay.

Dân TríKienthuc cho hay, nằm ở thung lũng Sà Phìn, cách TP. Hà Giang 130km về phía Bắc, khu dinh thự Vương Chí Sình hay dinh thự Vua Mèo, dinh họ Vương được biết đến là một công trình kiến trúc cổ xưa độc đáo của cao nguyên đá Đồng Văn, nơi đây lưu giữ những bí ẩn về huyền thoại Vua Mèo từng được cộng đồng người H'Mông tôn sùng.

Theo đó, khu dinh thự Vua Mèo (Vua H'Mông) nằm trên gò đất thuộc thung lũng Sà Phìn, cách trung tâm huyện lỵ Đồng Văn (Hà Giang) 15km. 

Dinh thự và cả mảnh đất rộng lớn bao quanh thuộc sở hữu của Vương Chính Đức (1865-1947), thủ lĩnh cộng đồng người H'Mông ở cao nguyên đá Đồng Văn trước cách mạng tháng 8/1945.

Giải mã những bí ẩn về kiến trúc tòa dinh thự của Vua Mèo trên đồi con rùa 1

Ông Vương Chính Đức (1865-1947), thủ lĩnh cộng đồng người H'Mông ở cao nguyên đá Đồng Văn trước cách mạng tháng 8/1945 (Ảnh: Gia đình ông Vương Duy Bảo cung cấp)

Ông Vương Chính Đức được đồng bào người H'Mông suy tôn là thủ lĩnh, chính thức cai quản 4 huyện Quản Bạ, Yên Minh, Mèo Vạc, Đồng Văn. Ông là bố của Vua Mèo Vương Chí Sình.

Theo những gì được cháu nội của Vua Mèo Vương Chí Sình, ông Vương Duy Bảo cung cấp qua tài liệu, để xây dựng được tòa dinh thự này, năm 1890, ông Vương Chính Đức đã cho mời thầy địa lý tên là Trương Chiếu ở Xã Phố, huyện Đồng Văn tìm địa điểm làm nhà. 

Giải mã những bí ẩn về kiến trúc tòa dinh thự của Vua Mèo trên đồi con rùa 2

Ông Vương Chính Đức cùng các con cháu của mình (Ảnh: Gia đình ông Vương Duy Bảo cung cấp).

Sau thời gian dài đi tìm địa điểm, cuối cùng ông Trương Chiếu đã chọn mảnh đất Sà Phìn với những lời giải thích: Giữa cánh đồng Sà Phìn nổi lên một quả đồi hình con rùa, xung quanh là những núi cao bao bọc. Sau lưng quả đất hình con rùa là dãy núi hình ghế tựa, có đất để co duỗi chân; Bên phải, bên trái đều có núi cao; Đằng trước có hai núi tượng trưng cho văn, võ đứng hầu, sau hai quả núi là một dãy núi chắn ngang như rồng uốn lượn. Từ những lời giải thích đó thầy địa lý đã kết luận, "đây là mảnh đất ở của bậc Anh kiệt".

Giải mã những bí ẩn về kiến trúc tòa dinh thự của Vua Mèo trên đồi con rùa 3

Một số đồ đạc vẫn được lưu giữ cẩn thận trong dinh thự của Vua Mèo. Ảnh: Dân Trí

Sau khi thầy địa lý đã chọn xong, ông Vương Chính Đức giao cho Cụ Hoàng (là người kinh, gốc Nam Định) là mưu sĩ và ông Cử Chúng Lù (là người H'Mông ở Làn Trá Tủng huyện Đồng Văn) là người phụ trách quân đội người H'Mông, nghiên cứu, phác hoạ một toà nhà trên mảnh đất này.

Sau khi đã có bản phác họa, ông Vương Chính Đức mời Tống Bách Giao là người Hán ở huyện Tây Thọ tỉnh Vân Nam, Trung Quốc thầu thiết bị và thi công. Ông này lấy người Hồi ở huyện Tuyên Uy, tỉnh Vân Nam, Trung Quốc sang để thiết kế và thi công.

Giải mã những bí ẩn về kiến trúc tòa dinh thự của Vua Mèo trên đồi con rùa 4
Nhà thiết kế theo kiểu của người Hán, có lò sưởi kiểu Pháp. Ảnh: Dân Trí

Tòa dinh thự khởi công năm 1898, đến 1903 thì khánh thành. Tổng kinh phí hết khoảng 15.000 đồng bạc hoa xòe (tương đương khoảng 150 tỷ đồng ngày nay). Khu dinh thự được xây kiểu pháo đài phòng thủ. Xung quanh được bao bọc bởi lớp tường đá dày 60-70 cm, cao 2 m, có nhiều lỗ châu mai. Phía sau nhà có 2 lô cốt kiên cố.

Nhà thiết kế theo kiểu của người Hán, lò sưởi kiểu Pháp...

Dinh thự được chia làm 3 phần:

Sau khi tòa dinh thự được xây dựng xong với tổng diện tích lên đến hơn 3.000m2, ông Vương Chính Đức ở trong dinh thự này được 44 năm.

Giải mã những bí ẩn về kiến trúc tòa dinh thự của Vua Mèo trên đồi con rùa 5
Chân cột của ngôi nhà được tạo hình quả anh túc bằng đá. Ảnh: Kienthuc.net

Khu dinh thự của thủ lĩnh cộng đồng người H'Mông là kiểu nhà pháo đài phòng thủ và được chia làm 3 phần, đó là tiền dinh, trung dinh và hậu dinh. 

Tại phần tiền dinh: trước cửa có hai câu đối, bên trái là "Gia tích thiện nhân hiền xuất nhập", bên phải là "Môn trong người hào kiệt vãng lai" (riêng câu bên phải này, năm 1938 Pháp xoá bỏ chế độ người H'Mông tự quản và yêu cầu ông Vương Chính Đức sửa lại thành "Môn phong lưu quý khách vãng lai" nhằm không cho ông Vương Chính Đức chiêu hiền nạp sĩ.

Vào bên trong Giếng trời của tiền dinh sẽ thấy tấm biển sơn son thếp vàng với dòng chữ Hán "Biên chính khả phong", tạm dịch là "Chính quyền biên cương vững mạnh", được Nhà Nguyễn mang từ Huế ra gắn cho dinh thự của ông Vương Chính Đức vào năm Khải Định thứ 13 cùng Thẻ bài Ngà voi và mũ áo Tấn phong cho ông Vương Chính Đức làm quan của triều đình.

Bên phải của toà dinh thự tầng một là nơi ăn, ở của các thủ lĩnh, tầng hai là văn phòng của thủ lĩnh Vương Chính Đức và chỗ ăn, ở của Cụ Hoàng - mưu sĩ người kinh ở Nam Định.

Giải mã những bí ẩn về kiến trúc tòa dinh thự của Vua Mèo trên đồi con rùa 6
Bồn tắm được chế tác từ tảng đá nguyên khối. Ảnh: Kienthuc.net

Bên trái tầng một dinh thự là phòng khách của Tổng quản (người giúp việc của ông Vương Chính Đức), còn tầng hai là nơi ăn ở của các vệ sĩ.

Tại nhà chính tiền dinh, tầng một có 3 gian, là nơi sinh sống và sinh hoạt của vợ chồng cùng con cái. Tầng hai của tiền dinh là nơi tiếp khách của ông Vương Chính Đức, do người con trai út Vương Chí Sình (sau này được phong là Vua Mèo) đảm nhiệm.

Tại phần trung dinh: Bên phải tầng một và hai là nơi nghỉ của họ hàng khi đến chơi (tầng một là của đàn bà, tầng hai là của đàn ông), bên trái tầng một là bếp tiểu táo phục vụ khách họ hàng do Vương Chí Chư (con trai thứ 3 của Vương Chính Đức) đảm nhiệm. Tầng hai là nơi để lương thực, thực phẩm.

Tại nhà chính của trung dinh, tầng dưới bên phải là phòng ngủ của Vương Chí Chư, gian giữa là nơi để bàn thờ tổ tiên kiêm phòng ăn của ông Vương Chính Đức tiếp người thân trong họ hàng. Gian trái là phòng ngủ của vợ con Vương Chí Chư. Còn tầng trên là nơi Vương Chí Chư tiếp bà con trong họ hàng đến chơi, ăn nghỉ tại dinh.

Tại phần hậu dinh: Đây là nơi ăn, ở sinh hoạt của thủ lĩnh Vương Chính Đức, bên phải tầng một là phòng ngủ của vợ và các con chưa lập gia đình. Tầng hai là phòng ngủ của Vương Chính Đức. Bên trái tầng một là khu bếp nấu ăn cho Vương Chính Đức, bên trong là nhà khách của vợ con Vương Chính Đức.
Tầng hai là nơi cất giữ đồ dùng riêng của Vương Chính Đức, dãy nhà ngang trong cùng là nơi Vương Chính Đức tiếp khách, đồng thời là phòng ăn của riêng ông.

Ngoài ra khu dinh thự còn có 2 nhà cánh bên phải: là nhà khách để bà con đến chơi nghỉ lại qua đêm, còn nhà cánh bên trái là gác chứa lương thực, thực phẩm. Dưới nhà là bếp nấu ăn phục vụ mọi người trong dinh.

Đặc sắc nhất trong kiến trúc của ngôi nhà phải kể đến hai chân cột của khu nhà chính được tạo hình quả anh túc bằng đá. Đây là một sự tôn vinh cây anh túc, nguyên liệu sản xuất thuốc phiện, ngành sản xuất gia tộc Vua Mèo nắm quyền kiểm soát ở cao nguyên đá. 

Tương truyền, để chế tác hai quả anh túc này, những thợ giỏi nhất ở Vân Nam thời đó đã chạm khắc rồi dùng bạc trắng Đông Dương mài cho bóng bề mặt. Để đánh bóng được một chân cột đá như thế cần đền 900 đồng bạc, tương đương với 1 tỷ đồng thời giá ngày nay.

Đó chỉ mới là tiền đánh bóng, chưa kể tiền công đục đẽo, vận chuyển hai chân cột đá từ tỉnh Tứ Xuyên về Đồng Văn.

Ngoài hai cột đá anh túc, dinh Vua Mèo ngày nay còn lưu giữ một hiện vật bằng đá có 1-0-2. Đó là chiếc bồn tắm được chế tác từ một tảng đá nguyên khối, nặng hàng trăm kg.

Theo lời kể, chỉ có những người vợ của vua Mèo mới được sử dụng bồn, và nước tắm trong bồn không phải nước bình thường mà là sữa dê đun nóng.
Theo như ước tính, Vua Mèo Vương Chính Đức đã phải bỏ ra 15 vạn đồng bạc trắng Đông Dương để xây dựng khu dinh thực của mình, tương đương 150 tỷ đồng thời điểm hiện nay. 

Do nằm trên địa thế hiểm trở và sử dụng chất liệu đá đá, tòa dinh thự kiên cố như một pháo đài, có khả năng phòng vệ và chiến đấu, chịu được sự khắc nghiệt của thời gian, thiên nhiên.

Sau gần một thế kỷ tồn tại, dinh Vua Mèo vẫn giữa được dáng vẻ uy nghiêm vốn có, trở thành một điểm đến hấp dẫn, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước đến thưởng ngoạn.

Trước khi mất, thủ lĩnh người H'Mông Vương Chính Đức đã chia toà dinh thự của ông cho những người thừa kế như sau: Tiền dinh sẽ cho Vương Quỳnh Sơn, cháu đích tôn của ông Vương Chính Đức thừa kế. Trung Dinh sẽ cho Vương Chí Chư (con trai thứ 3 của Vương Chính Đức) thừa kế. Hậu dinh sẽ cho Vương Chí Sình (con trai thứ 4 của ông Vương Chính Đức) thừa kế. Việc thừa kế này có sự chứng giám của các đầu dòng, đầu họ người H'Mông.

Minh Di (tổng hợp)

Tin Liên Quan
Minh Di (t/h)
Nguồn: Nguoiduatin. vn
https://www. nguoiduatin .vn/tinmoi/giai-ma-nhung-bi-an-ve-kien-truc-toa-dinh-thu-cua-vua-meo-tren-doi-con-rua-011494858.html
Bạn Có Thể Quan Tâm
Cùng chuyên mục