Những hậu quả khôn lường khi Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran

Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên bị chỉ trích thiếu nhất quán trong việc đưa ra các quyết sách. Mặc dù vậy, theo giới quan sát, trong 15 tháng đầu tiên, lãnh đạo Nhà Trắng lại cho thấy một quan điểm thống nhất: quyết tâm tiêu hủy di sản của người tiền nhiệm - Barack Obama.

Tổng thống Mỹ Donald Trump thường xuyên bị chỉ trích thiếu nhất quán trong việc đưa ra các quyết sách. Mặc dù vậy, theo giới quan sát, trong 15 tháng đầu tiên, lãnh đạo Nhà Trắng lại cho thấy một quan điểm thống nhất: quyết tâm tiêu hủy di sản của người tiền nhiệm - Barack Obama.

CNN cho hay một trong những động thái thể hiện rõ nhất quyết tâm trên chính là việc ông Trump ngày 8/5 đã đưa ra tuyên bố rút Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nhân quốc tế với Iran.

Theo đó, trong bài phát biểu được truyền trực tiếp từ Nhà Trắng, ông Trump đã đưa ra  thông báo Mỹ sẽ áp đặt trừng phạt kinh tế đối với Iran nhằm làm suy yếu "thỏa thuận kinh khủng, đáng ra không bao giờ được ký kết". 

Cựu Tổng thống Mỹ Barack Obama - người hiếm khi bình luận về người kế nhiệm đã đưa ra tuyên bố mô tả quyết định của ông Trump là "một sai lầm nghiêm trọng", có thể dẫn đến "một nước Iran vũ trang hạt nhân hoặc một cuộc chiến nữa ở Trung Đông".

Động thái của ông Trump cũng gây thất vọng lớn trong cộng đồng quốc tế. Một số ý kiến thậm chí cho rằng, thông qua việc rút Mỹ khỏi Kế hoạch Hành động Toàn diện Chung (JCPOA, được ký giữa Iran và nhóm P5+1 gồm Anh, Pháp, Nga, Trung Quốc, Mỹ và Đức), ông Trump dường như đang cô lập mình với thế giới hơn nữa.

Những hậu quả khôn lường khi Trump rút khỏi thỏa thuận hạt nhân Iran 1

Tổng thống Mỹ Donald Trump. Ảnh: AP

Các nhà phân tích đã chỉ ra ba hậu quả khôn lường, lớn nhất từ quyết định mới của ông chủ Nhà Trắng:

1. Iran có thể tự do chế tạo bom hạt nhân

Từ khi JCPOA có hiệu lực vào tháng 10/2015, Cơ quan năng lượng Nguyên tử quốc tế (IAEA) đã giám sát chặt chẽ mức độ tuân thủ thỏa thuận của Iran, đặc biệt là cam kết ngưng chương trình vũ khí hạt nhân.

IAEA) đã giám sát chặt chẽ mức độ tuân thủ thỏa thuận của Iran, đặc biệt là cam kết ngưng chương trình vũ khí hạt nhân.

Quá trình giám sát chặt chẽ như thế là do một phần then chốt của thỏa thuận nhằm đả bảo rằng Iran không có cách nào để bắt đầu phát triển vũ khí hạt nhân. 

Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis thậm chí từng ca ngợi quá trình này là "mạnh mẽ".

IAEA đã cho thấy mức độ minh bạch chưa từng có về các khả năng hạt nhân của Iran, một biện pháp bảo đảm vô giá nếu xét đến việc Iran từng bị coi là "quốc gia không đáng tin cậy".

Khi sự bảo đảm này bị gỡ bỏ, Iran sẽ tự do khôi phục chương trình vũ khí hạt nhân và Mỹ sẽ không có cách nào giám sát xem quốc gia Trung Đông này có đang chế tạo vũ khí nguy hiểm hay không.
Như một số nhà quan sát đã chỉ ra, nó cũng có thể mở đường cho một cuộc tấn công xâm lược Iran trong tương lai.

Quyết định của ông Trump được tin một phần do sự ra đi của Ngoại trưởng Rex Tillerson và Cố vấn An ninh quốc gia H.R. McMaster, hai người đều khuyến khích ông tiếp tục gia hạn JCPOA.

Trong khi đó, hai người được chọn thay thế họ là Mike Pompeo và John Bolton lại phản đối thỏa thuận này, đặc biệt là ông Bolton, chính khách có quan điểm "diều hâu", từng dính líu đến việc Mỹ xâm chiếm Iraq cách đây 15 năm.

Việc Iran theo đuổi chế tạo bom hạt nhân cũng có thể tạo động lực cho các quốc gia Trung Đông khác xúc tiến những chương trình vũ khí nguyên tử nguy hiểm. Trong một bài bình luận mới đây trên báo New York Times, Ngoại trưởng Anh Boris Johnson viết thỏa thuận JCPOA do đó có tác dụng "ngăn chặn viễn cảnh chạy đua vũ trang hạt nhân ở Trung Đông".

2. Rạn nứt mối quan hệ giữa Mỹ và các đồng minh

Mặc dù chính quyền của ông Obama có công thúc đẩy việc ký kết JCPOA, nhưng đây là một thỏa thuận quốc tế. Trong vài tuần trở lại đây, Anh, Pháp và Đức đều cử các đại diện tới Mỹ để cố thuyết phục Tổng thống Trump giữ lại thỏa thuận.

Theo đó, các nước đồng minh của Mỹ đều thừa nhận việc thỏa thuận hạt nhân quốc tế đối với Iran  vẫn còn nhiều lỗ hổng nhưng họ đều mong muốn lãnh đạo Nhà Trắng cùng cân nhắc và khắc phục hoặc sửa đổi thỏa thuận thay vì xóa bỏ nó hoàn toàn. 

Ngoại trưởng Anh Boris Johnson thậm chí thuyết phục rằng, ông Trump nhiều khả năng được trao giải Nobel Hòa bình nếu có thể xử lý khôn khéo vấn đề Iran và đàm phán thành công với Triều Tiên.

Mặc dù ông Trump đã rút Mỹ khỏi JCPOA, nhưng các đồng minh của nước này tại châu Âu vẫn nhất quyết theo đuổi nó. Vì vậy, việc chính quyền ông Trump khôi phục các biện pháp trừng phạt Iran có thể dẫn đến căng thẳng giữa Mỹ và các đồng minh cũng như những quốc gia khác ủng hộ thỏa thuận, ví dụ như Nga và Trung Quốc.

Cả Moscow và Bắc Kinh đều khuyến khích Washington tiếp tục gia hạn JCPOA. Họ đã lên tiếng cảnh báo về hậu quả bất ổn địa chính trị nếu thỏa thuận bị xé bỏ.

Cùng với việc ông Trump rút Mỹ khỏi Hiệp định khí hậu Paris hồi năm ngoái, quyết định từ bỏ thỏa thuận hạt nhân với Iran cũng có thể gây tổn thất nghiêm trọng đến vai trò "lãnh đạo thế giới" mà Washington đang cố công xây dựng từ trước đến nay.

3. Ảnh hưởng không nhỏ đến thỏa thuận tương lai với Bình Nhưỡng

Theo nhận định của giới phân tích, những động  thái mới đây của ông Trump có thể coi là những dấu hiệu tiêu cực về chính sách ngoại giao của Mỹ, đặc biệt khi người đứng đầu Nhà Trắng sắp có cuộc gặp lịch sử với nhà lãnh đạo Triều Tiên Kim Jong-un. 

Việc ông Trump quyết định rút khỏi thỏa thuận quốc tế với Iran trong bối cảnh nước này được IAEA công nhận là tuân thủ nghiêm nó, nhiều khả năng sẽ khiến Triều Tiên hoài nghi và do dự khi bước vào một thỏa thuận tương tự với Mỹ. Điều đó có thể cản trở hội nghị thượng đỉnh Mỹ - Triều dự kiến diễn ra vào tháng tới tiến triển tốt đẹp như mong đợi.

Trước đó, ngày 6/5, Triều Tiên đã thẳng thừng tuyên bố ý định phi hạt nhân hóa của nước này không phải là kết quả áp lực trừng phạt của Mỹ, đồng thời đuea ra cảnh báo phía Washington không nên khiến "dư luận hiểu lầm".

Hãng thông tấn trung ương Triều Tiên KCNA cũng dẫn lời phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Triều Tiên khuyến cáo Washington không nên "cố tình khiêu khích" Bình Nhưỡng khi tình hình trên bán đảo Triều Tiên đang hướng tới hòa bình, hòa giải nhờ hội nghị thượng đỉnh Triều - Hàn và Tuyên bố Panmunjom.

Minh Di (tổng hợp)

Tin Liên Quan
Minh Di (t/h)
Nguồn: Nguoiduatin. vn
https://www. nguoiduatin .vn/tinmoi/nhung-hau-qua-khon-luong-khi-trump-rut-khoi-thoa-thuan-hat-nhan-iran-011482986.html
Bạn Có Thể Quan Tâm
Tin Đọc Nhiều
Cùng chuyên mục